Nasz Pedet

Czasy dużych domów towarowych, podobnie jak bikiniarska przyśpiewka o Pedecie na Woli, odchodzą w zapomnienie. Patrząc dzisiaj na budynki naszych pedetów [przez całe wakacje widze na okrągło, duży zielony budynek w centrum Kalisza] trudno wyobrazić sobie ekskluzywny dom towarowy. Prawdopodobnie nigdy "Pedet" nim nie był, jednak w czasach topornej konsumpcji PRL-u mógł powodować w mieszkańcach szybsze bicie serca. W czasach swej świetności był miejscem niezwykłych kolejek.

Dzisiaj, gdy już nie ma problemów z zaopatrzeniem, bohater tej historii świeci pustkami. Przaśny model konsumpcji rodem z PRL został zastąpiony nowymi zachodnimi wzorcami, znacznie ujednolicającymi tę sferę życia. Podobny los spotkał popularne "Pedety", które zastąpiono nowoczesnymi centrami handlowymi. W wielu miastach w Polsce Pedety stoją dziś opustoszałe. Można by pomyśleć ze zatrzymały się w czasie. Gdyby nie przyjazd Papieża JP2 do Kalisza w czerwcu 1997 [o ile się nie myle] to nadal była by to „piękna” szara postkomunistyczna budowla, którą odziedziczyliśmy po minionej epoce kultu pracy i robotnika. Może nie pamiętam czasów PRL'u bo urodziłem sie pod koniec lat 80 [86 rocznik] i nie moge powiedzieć o klimacie panującym w tamtych czasach. Ale przecież nasze kochane Powszechne Domy Towarowe funkcjonowały także w latach osiemdziesiątych. Z całą pewnością moge powiedzieć, że był tam specyficzny klimat. Wchodząć do środka, czuło się ogólny zaduch. Na każdej kondygnacji ogromne okna, na podłodze ustawione długie rzędy półek, którymi idąc mijaliśmy zawieszone nad naszymi głowami wielkie wiatraki mające „przepompowywać” powietrze, żeby nie było duchoty. Duchota i tak była. I to jaka. Dobrze pamiętam panie sprzedawczynie, które z mozołem i dużym trudem obsługiwały wielkie kasy fiskalne, do tego nabijały paragony na takie fajne szpikulce. Od razu widać było, że im się nie chce. Zupełnie nic. Często stały i dyskutowały. Zadając im pytanie - odpowiadały szczątkowo.Moj pedet, w moim mieście składał się z 4 kondygnacji plus poddasze. Na pierwszym pamiętam, że byly perfumy, kosmetyki, produkty pierwszej potrzeby i szkło. Na drugim ubrania, obuwie dla kobiet i mężczyzn. Na trzecim natomiast zabawki [pamiętam jak dziś ze zawsze ciągnąłem ojca za ręke, żeby pooglądać zabawki] oraz ubrania i obuwie dla dzieci, także wózki i takie tam. Na ostatnim agd i tu uwaga... meble. Meble na ostatnim piętrze. Ktoś miał niezły pomysł. Zawsze zastanawiałem się co jest wyżej. Zawsze wielkie, szerokie schody były zagrodzone. Wywieszona była kartka – „brak przejścia”. Podobno był tam magazyn. Ale to była największa tajemnica mojego dzieciństwa. Do dziś tego nie wiem co tam było. Pamiętam, że w każdym mieście pedet zaskakiwał czymś innym.

W warszawie welką atrakcją dla maluchów było stoisko obuwnicze. Podczas przymierzania butów można było posłuchać bajki o Śpiącej Królewnie lub Czerwonym Kapturku. Służyły do tego małe czerwone telefony zawieszone na ścianie. Telefony te jednak psuły się często i albo nic nie było przez nie słychać, albo głos lektorki opowiadającej bajkę brzmiał jak ze zdartej płyty. Po skończonych zakupach można było zafundować dziecku nową fryzurę w dziecięcym salonie fryzjerskim lub bitą śmietanę z rodzynkami w kawiarence U Baby Jagi. Atrakcją były także ruchome schody, którymi jeździło się wte i wewte.

Domy Towarowe Centrum zostały sprywatyzowane w 1998 r. 75 procent akcji kupiła spółka Handlowy Investments Centrum. Kiedy „Pedety upadły” w wielu miastach stoją do dziś puste. U mnie w moim rodzinnym mieście było wiele prób reanimacji starego poczciwego PDT. Były meble, było RTV AGD, była Żabka. Teraz jest od roku przeniesiony Empik. Najbardziej śmiać mi się chce ze sklepu obok mojego Pedetu. Sklep meblowy pani Andrzejczak. Mam wrażenie, że był on tam od zawsze, że przeżył ten cały dom towarowy. On był, jest i chyba nadal bedzie. Ciągle ten sam asortyment :). Taka mini wersja pedetu, po sąsiedzku. Jego starszy brat już umarł. On nadal oddycha.

Teraz pedety zostały zastąpione przez Supermarkety, Hipermarkety i inne wynalazki zachodu. Centrum handlowe kusi różnorodnymi mirażami: modnego stylu życia - bywają tu ludzie z klasą, którzy wiedzą, czego od życia chcą; czy też dalekich podróży - możemy ich zaznać, kosztując dań z różnych stron świata. Dlatego "zapomnij się w świecie modnych marek, smaków, wśród ludzi takich jak ty" - szepczą nam spece od reklamy. To tu jest nowe centrum miasta. Czym jest poczciwy PDT wobec takiego następcy? Pytanie nie bez znaczenia, bo zmusza do zestawienia przestrzeni Warszawy z wewnętrznym środowiskiem centrum handlowego. To ostatnie mówi o sobie: bezpieczne, przyjazne miejsce, w którym można dobrze spędzić czas, zabawić się i odpocząć. No nic... dzieci nowych czasów już nie będa pamiętać Pedetów. Pewnie jestem jednym z ostatnich roczników który pamięta takie cuda. Teraz będa miały wspomnienia z otwarcia nowego hipermarketu, nowego centrum handlowego, nowej galerii. Będa wspominały jakie to promocje można było zaobrserwować w każdym z tych miejsc. A czemu tak myśle? Proste! Wystarczy tylko otworzyć oczy i zobaczyć jakie reakcje wsród dzieci i nie tylko powoduje otwarcie nowego Centrum Handlowego.